Việt Nam là 1 quốc gia có nhiều ngọn núi hùng vĩ và chinh phục những ngọn núi hùng vĩ ấy là một trong những xu hướng du lịch mới của giới trẻ. Nhưng để đảm bảo an toàn và thành công cho chuyến đi để tránh những điều không mong muốn sảy ra thì không phải ai cũng biết. Bài viết dưới đây chia sẻ cho bạn những kinh nghiệm leo núi cần thiết cho những chuyến đi của bạn.


Thời gian leo núi


Ở Việt Nam, mùa khô từ tháng 11 hằng năm đến tháng 4 năm sau là thời điểm thích hợp cho các chuyến leo núi, băng rừng cho các phượt thủ. Bạn cần phải nghiên cứu địa hình để quyết định thời gian di chuyển phù hợp nhằm đạt được mục đích cuối cùng của chuyến đi. Ngoài ra nếu bạn muốn đi vào các thời điểm của mùa mưa thì bạn nên cần nhắc kỹ về mức độ an toàn và kinh nghiệm bản thân. 

 

 

Trước mỗi chuyến đi bạn nên lập kế hoạch cẩn thận và kỹ càng cho những chuyến đi dài với nhiều khó khăn. Với những cung đường này bạn nên tìm hiểu kỹ về hành trình cũng như địa hình của cung đường mình đi qua để có sự chuẩn bị tốt nhất cho chuyến đi. Còn những chuyến đi ngắn ngày với những cung đường đơn giản, bạn có thể đi vào thời gian thuận tiện trong năm.

Thời tiết đẹp ảnh hưởng rất lớn đến sự thú vị của chuyến đi, đến chất lượng ảnh chụp, sức khoẻ, độ mức độ an toàn của hành trình chính vì thế bạn nên tìm hiểu kỹ càng về thời tiết trong khoảng thời gian mình đi du lịch


Luyện tập trước khi bắt đầu hành trình
 

Trước mỗi chuyến đi bạn nên chuẩn bị kỹ càng về sức khỏe trước khi đi như: ăn uống đầy đủ, vitamin C hạn chế rượu chè thuốc lá và ngủ đủ 7 tiếng. Điều quan trọng nhất là bạn nếu bạn có tiền sử các bệnh về tim mạch huyết áp thì không nên tham gia các hành trìn leo núi. Và nếu đang trong quá trình điều trị bệnh thì nên mang theo thuốc trong vài ngày.

Bạn cò thể tập đi bộ, chạy bộ, leo cầu thang, bơi, nín thở trong vòng 90 giây, đứng lên ngồi xuống từ 400 - 1000 cái liên tục, tập đứng thăng bằng một chân, nhắm mắt 90 giây… trước khi leo núi một tuần - một tháng để tăng độ bền, dẻo dai cho cơ thể.


Hành trang và vật dụng leo núi cần chuẩn bị


Hành trang leo núi

 

Những chuyến leo núi là hành trình dài và rất mệt kèm theo nhiều vất vả vì thế hành trang mang theo nên gọn nhẹ với những đồ dùng thật sự cần thiết. Trang phục mang theo nên rộng rãi và có khả năng giữ ấm tốt, giày cần phải là giày đinh có độ ma sát, sức bám cao. Bạn cũng nên sử dụng những miếng bọc đầu gối, khuỷu tay và một chiếc áo khoác dày vừa chống lạnh vừa tránh bị thương trong chuyến đi.

Ngoài ra, các hành trang khác phụ thuộc vào cung đường dự kiến: có lối mòn sẵn hay phải mở đường, có người vác đồ và dẫn đường hay không, thời gian của chuyến đi. Dao và đèn pin cũng là những vật dụng không thể thiếu.

 

        
Nước và thực phẩm

 

Trong khi leo núi mồ hôi thường ra rất  nhiều, bạn sẽ có nhu cầu uống nước thường xuyên. Bạn nên uống theo kiểu nhấp từng ngụm nhỏ và để trong miệng cho nước từ từ uống xuống họng. Để có thể uống liên tục mà vẫn đi, bạn nên treo chai nước ngay trước ngực. Uống nước đúng cách giúp bạn tiết kiệm sức lực và bù đắp lại năng lượng đúng lúc. Ngoài các đồ ăn cần thiết cho cả hành trình, cần thiết phải có đồ ăn dự trữ năng lượng cao như sôcôla, bánh snicker hay lương khô luôn mang theo người hoặc trong balo.

 

 

Các vật dụng cần thiết

 

Gậy: Bạn nên mang gậy leo núi được thiết kế chuyên nghiệp khi leo núi hoặc 1 cành cây đủ chắc chắn để đỡ được trọng lượng cơ thể bạn Gậy sẽ đỡ cho trọng lượng cơ thể của bạn rất nhiều nhất là những lúc xuống núi.

Bật lửa: bật lửa có thể giúp bạn đề phòng rất nhiều rủi ro trong khi leo núi như lạnh, lạc đường… và điều quan trọng nhất là bật lửa sẽ giúp bạn nhóm lửa để sưởi ấm cơ thể trong nhiều trường hợp

Đồng hồ điện thoại: Đây là hai vật dụng chắc chắn là cần thiết. Khi đi leo núi ở nước ngoài, nên sử dụng dịch vụ roaming cho điện thoại.

Mũ, găng tay giữ ấm, không thấm nước: Có nhiều đỉnh núi cao, khi leo núi bạn phải đối diện với cái lạnh, mưa… do đó nón, găng tay nên chọn loại không thấm nước. Nên chọn nón bịt che kín mũi, miệng, tai.

 


Một số lưu ý trước khi bắt đầu hành trình leo núi


Trong vùng rừng núi muỗi, vắt, rắn là những vấn đề mà bạn cần quan tâm. Trước khi đi bạn hãy tới những tiệm thuốc mua cho mình những loại thuốc phòng trừ muỗi vắt.

Trong chuyến đi bạn nên mặc kín nhất là phần chân phải đi giày, chọn những nơi nghỉ ngơi quang đãng, sạch sẽ để tránh những loại rắn rừng. Bạn cũng đừng nên tùy tiện ăn trái cây hay rau củ rừng nếu chưa thật sự biết về nó bới nếu không rất có thể bạn sẽ gặp những loại rau quả độc, rất nguy hiểm.

Tổ chức nhóm đi nhỏ, gọn, phù hợp cho những lộ trình hiểm hóc. Đừng bao giờ quên đặt an toàn cá nhân lên hàng đầu, không được phép đưa ra các quyết định liều lĩnh, nguy hiểm cho mình và các thành viên khác trong đoàn.

 

Một số kỹ thuật an toàn khi leo núi

 

LÊN DỐC

Khi lên dốc, các bạn phải sử dụng sức nhiều, nên rất dễ bị mệt, vì vậy, các bạn cần lưu ý những điều sau:

Chọn một đôi giầy tốt, vừa chân, có độ bám cao, sẽ giúp các bạn đắc lực khi leo núi.
Giữ cho hơi thở điều hoà, nếu thở nhanh hay hổn hển có nghĩa là các bạn đã đi quá sức, hãy tạm nghỉ chừng 5 – 10 phút (không nên nghỉ lâu, vì bắp thịt sẽ bị lạnh và giãn cơ, gây đau nhức do bị phản ứng).

 

Nếu dốc núi hơi lài, thì với một cây gậy chống, các bạn cứ thong thả mà đi lên. Mỗi lần đặt chân lên một cục đá, nên ướm thử độ bám cũng như độ kết cấu của nó.

 

Nếu dốc hơi đứng thì các bạn men theo triền để đi lên theo hình chữ Z, cộng với sự hỗ trợ của hai tay bám vào các mô đá, cành cây, khe đá, thân cây…

 

Nếu dốc quá đứng hay vách đá bụôc phải dùng dây, thì cử một hay hai người hỗ trợ (Belayer) là những người khoẻ mạnh, leo núi giỏi, trang bị gọn nhẹ leo lên trước, cột dây neo vào một điểm chịu chắc chắn. Những người nầy có nhiệm vụ thâu dần sợi dây theo từng bứơc leo của các bạn, giữ chặt dây khi các bạn bị trượt té, cảnh báo những nguy hiểm có thể xảy ra.

 

– Những người còn lại, từng người một, sẽ dùng đầu dây làm thành một nút ghế đơn (hay ghế kép, nếu là dây đôi), quàng vào ngang ngực. Dùng hai tay để bám víu, hai chân tìm điểm tựa để làm bàn đạp, rồi cùng với sự giúp sức của người hỗ trợ, các bạn sẽ leo lên.

 

– Người sau cùng, trước khi leo lên, phải kiểm tra lại tất cả hành lý và dụng cụ mang theo còn sót, cột lại cho các bạn của mình kéo hết lên trước, rồi mình mới leo lên.

 

XUỐNG DỐC

 

Khác với lúc leo lên, xuống núi tuy ít mệt hơn, nhưng lại nguy hiểm không kém, hơn nữa, lúc nầy chân cẳng của các bạn đã rã rời, sau khi leo qua những quãng dốc dài. Khi xuống núi, các bạn cần phải cẩn thận, không nên đi quá nhanh (cho dù trọng lượng của cơ thể và hành lý như đẩy các bạn chạy về phía trước), vì các bạn rất dễ bị vấp té, lăn lông lốc xuống dưới.

 

Khi xuống dốc, khom người và rùn đầu gối lại, giữ cho ba lô ổn định, và cân đối trên lưng của các bạn, trọng tâm của ba lô nằm phía trước chân đế, chịu cả bàn chân xuống mặt đất. Nếu đi thẳng người, trọng tâm balô sẽ nằm phía sau chân đế, dễ bị trượt té.

 

Nếu dốc khá đứng, thì các bạn xoay người lại đối diện với vách núi, sử dụng luôn cả hai tay để bám chịu mà leo xuống. Khi leo xuống, lúc nào cơ thể các bạn cũng phải chịu trên 3 điểm tựa, một tay với hai chân hay một chân với hai tay. Sử dụng tay hay chân còn lại để tìm điểm tựa thấp hơn. Khi đặt tay hay chân vào điểm tựa mới, phải ướm thử sức chịu đựng trước khi tì cả sức nặng của mình lên đó.

 

TUỘT DÂY XUỐNG NÚI

 

Nếu gặp vách núi dựng đứng, thì các bạn nên dùng dây để tuột xuống, vừa nhanh chóng vừa an toàn và tiện lợi. Có nhiều cách tuột dây xuống núi, sau đây là những cách đơn giản và dễ thực hiện hơn cả:

 

Cách thứ nhất: 

 

Các bạn chỉ cần có một sợi dây đủ chắc chắn mà không cần thêm phụ tùng nào cả. Hãy thực hiện theo từng bước sau:

 

Choàng dây qua một gốc cây hay một gộp đá chắc chắn làm điểm neo chịu, rồi chập đôi dây lại.
Luồn dây qua háng (từ trước ra sau)
Vòng qua hông trái (nếu thuận tay mặt, hoặc ngược lại)
Vắt chéo lên vai phải, vòng ra sau lưng
Lòn trong nách trái rồi nắm giữ dây lại bằng tay trái.

 

 Tay mặt (là tay điều khiển) nắm lấy dây phía trước mặt để giữ thăng bằng. Nghiêng người gần thẳng góc với vách núi.
Tay trái (là tay phanh) thả từng đoạn dây ngắn, vừa thả vừa đi chậm chậm xuống theo vách núi.
Khi mọi người xuống hết, rút một đầu dây để thu hồi sợi dây.

 

Cách thứ hai: 

 

Cách nầy đòi hỏi các bạn phải có một số dụng cụ cần thiết như:

Một cuộn dây dài và chắc
Mỗi người một sợi dây ngắn chừng 3 mét, một đôi găng tay dầy, một khoen bầu dục (carabiner)

 

THỰC HIỆN 

 

Trước tiên, các bạn dùng đoạn dây 3 mét thắt một cái đai theo cách hướng dẫn sau:

 

 

  • Gập đôi sợi dây lại, đặt chỗ gập cố định bên hông trái (nếu thuận tay mặt, hay ngược lại). (Trong hình minh hoạ thì đặt bên mặt)
  • Vòng dây qua người làm một vòng khoá trước bụng
  • Lòn xuống dưới háng rồi kéo lên hai bên hông
  • Quấn hai đầu dây một vòng vào hai bên hông.
  • Vòng hai đầu dây qua hông trái (nếu thuận tay mặt…) và cột lại bằng nút dẹt. Móc khoen bầu dục vào.
  • Cột cố định đầu sợi dây dùng để tuột vào gốc cây hay một điểm thật chắc chắn.
  • Làm một vòng khuy tròng vào khoen bầu dục.
  • Tay trái (là tay hướng dẫn) nắm lỏng sợi dây phía trước mặt để giữ thăng bằng.
  • Tay phải (là tay phanh) giữ phần dây thòng xuống, vắt qua hông phải. Tay nầy dùng để điều chỉnh tốc độ.
  • Muốn tuột xuống, các bạn nới lỏng dây ở tay phải ra. Muốn dừng lại, các bạn nắm chặt dây ở tay phải lại, đồng thời áp sát dây vào mông (tay trái luôn luôn nắm lỏng dây)
  • Nếu người của các bạn không chạm vào vách đá (treo tòn ten) thì các bạn có thể tuột một đoạn thật dài (nhưng phải coi chừng găng tay chịu không nổi).

 

 

Đây là một chướng ngại rất nguy hiểm và khó vượt qua, nếu các bạn gặp phải trên lộ trình di chuyển. Trừ phi các bạn là vận động viên leo núi, hoặc đã được huấn luyện cẩn thận, và trang bị đầy đủ, thì mới nên cố gắng để vượt, bằng không thì nên đi vòng tìm một con đường khác. Vì ngay cả những nhà leo núi chuyên nghiệp cũng không ít người đã phải đánh đổi mạng sống của mình, hay bị mang thương tật suốt đời, khi cần chinh phục những vách đá cheo leo.

 

 

Để có thể leo lên những vách đá, trước tiên, các bạn cần phải luyện tập cẩn thận từ những vách đá thấp, dễ leo, dần dần lên cao, và tăng mức độ khó hơn. Có hai cách leo vách đá:

  1. Leo tay không.
  2. Leo có trang bị đầy đủ.

 

LEO TAY KHÔNG 

 

Khi leo vách đá bằng tay không, điều cần thiết là các bạn phải có một thể lực dẽo dai, một tinh thần cương nghị… Và quan trọng nhất là các bạn phải biết cách giữ thăng bằng cơ thể. Đây là một môn luyện tập kết hợp giữa sự thăng bằng của người đi dây và sự thận trọng của người tháo gỡ mìn bẫy.

 

Dưới đây là những điều cơ bản của kỹ thuật leo vách đá

 

  • Biết nghiên cứu địa hình tổng thể để chọn một lộ trình tốt nhất
  • Tay chân của các bạn lúc nào cũng phải có 3 điểm tiếp xúc với vách đá (2 tay một chân hoặc 2 chân một tay)
  • Khi leo bằng tay không thì không nên mang găng tay, nhưng khi leo với dây thừng thì phải mang để tránh phồng dộp tay.
  • Trọng lượng cơ thể nằm ở trung tâm của bàn chân. Bàn chân chịu toàn bộ sức nặng của cơ thể, tay giữ thăng bằng.
  • Đế giầy tiếp xúc với vách đá càng nhiều càng tốt. Không nên chỉ bám ở đầu mũi giầy hay cạnh của giầy.
  • Khi tạm nghỉ, giữ vị trí làm sao cho nơi bám của bàn tay nằm ngang với ngực. Vì với tư thế nầy, các bạn dễ giữ cho cơ thể thăng bằng theo ý muốn, trong khi tay được nghỉ ngơi tối đa.
  • Không nên nằm sát tạo sự tiếp xúc tối đa vào vách đá (vì ở tư thế nầy, các bạn rất dễ bị trượt té), mà nên giữ cho trọng lực và trọng lượng nằm giữa hai bàn chân của các bạn.
  • Di chuyển chậm chạp, nhịp nhàng, cân nhắc, thư giãn …
  • Vạch sẵn trên lộ trình những bước dự kiến tiếp theo, và cố di chuyển theo những bước đó.
  • Tận dụng các điểm bám cho bàn tay, các điểm tựa cho bàn chân có sẵn trong tự nhiên.
  •   
  • Tránh chồm, vượt những khoảng cách xa mà kết thúc với tư thế xoải tay chân như chim.
  • Khi leo lên hoặc xuống một vách núi hẹp, giếng, hang động nhỏ… các bạn phải biết cách sử dụng mông, lưng, chân, tay, vai, đầu gối…

 

NHỮNG ĐIỀU CẦN GHI NHỚ: 

 

  • Bên sự an toàn mong manh, các bạn không nên liều lĩnh vượt quá giới hạn khả năng của mình.
  • Phải dùng các loại dây chuyên dụng, đúng cỡ, đúng cách.
  • Không ôm nhau trên vách đá
  • Ướm thử các gò đá trước khi đặt toàn bộ trọng lượng lên.
  • Đừng gỡ những gò đá đã có sự liên kết
  • Không nên sử dụng đầu gối, cùi chỏ, mông … (trừ phi các bạn leo trong khe núi hẹp…)
  • Không nên leo đơn độc một mình.
  • Không nhảy phóng, chụp bám bất thình lình.
  • Tránh những nơi đá có rêu phủ, ẩm ướt
  • Lau chùi đế giầy cho sạch trước khi leo.
  • Không sử dụng cây cỏ làm điểm bám tay chân.
  • Không đu mình bằng dây leo, cành cây, bụi cỏ…
  • Không đeo găng tay khi leo bám.
  • Tháo các trang sức, đồng hồ, nhẫn … trước khi leo.

 

LEO KHI CÓ TRANG BỊ 

 

 

Khi leo vách đá có trang bị thì tuy có chậm chạp và lỉnh kỉnh hơn, nhưng lại an toàn hơn.
Về kỹ thuật thì cơ bản giống như leo bằng tay không, nhưng chúng ta còn phải biết cách sử dụng dây, piton (nêm đóng), chock (nêm giắt, nêm chèn), búa leo núi…

 

PITON (nêm đóng) 

 

Piton là một dụng cụ dùng để đóng vào những kẽ nứt của đá, để quàng dây leo núi vào, làm tăng thêm sự an toàn cho người leo núi. Có nhiều loại piton như: Vertical, Horizontal, Angle, Wafer… Mỗi loại dành cho một vị trí và địa thế khác nhau.

 

Khi được đóng cắm trong một vị trí thích hợp, piton có thể chịu một lực trì kéo hơn 100 cân Anh (45kg) đối với piton Wafer, và 2000 cân Anh (900kg) đối với piton Angle…

 

 

Piton có lợi thế hơn chock (nêm chèn) là có thể xoay trở đủ mọi hướng và dễ tìm ra vị trí để đóng. Người ta thường kết hợp piton với khoen bầu dục carabiner (snaplink) để tiện lợi trong việc sử dụng.

 

 

Khi chọn những vị trí thích hợp để đóng piton, các bạn phải tìm hiểu về tính chất của đá. Lắng nghe âm thanh dội lại từ đá, khi dùng búa để gõ thử. Nếu âm thanh cao và trong là đá tốt, có thể đóng piton. Nếu âm thanh trầm và đục là đá mềm, dễ vỡ, không nên đóng. Ngoài ra, các bạn cần phải biết chọn đúng địa thế và đặt đúng vị trí thích hợp của từng loại piton thì mới hiệu quả.


 

Nhổ piton: 

 

Các bạn có thể nhổ piton để thu hồi, bằng cách dùng búa leo núi đánh tới đánh lui cho đến khi piton lỏng thì lấy dây đai của búa làm một nút thòng lọng để nhổ ra.

Ghi nhớ: Không sử dụng loại piton đã dùng rồi (second hand) hoặc đã bị xeo nạy, uốn lại, có tì vết… rất nguy hiểm cho người leo núi.

Búa đóng piton (piton hammer)


Búa đóng piton là loại búa leo núi chuyên dụng, dùng để:

 

  • Đóng và nhổ piton
  • Thử tính chất của đá
  • Tạo khe nứt ở đá
  • Gõ sạch những mảng dơ (Không dùng để móc, bám…)

 

 

Chock (Nêm chèn) 

 

Đây cũng là một dụng cụ có công dụng như piton, dùng để hỗ trợ cho các vận động viên leo núi. Nhưng thay vì đóng vào kẽ đá như piton, thì chock lại giắt chèn vào những khe đá thích hợp (khe hình chữ V hoặc khe trong lớn ngoài nhỏ…) Có nhiều loại chock như: Hexagoanl, Wired Stoppers, Cammed Chock… mỗi loại lại có nhiều kích cỡ khác nhau.

Ưu điểm của chock là dễ giắt chèn, dễ tháo gỡ để thu hồi, an toàn. Nhưng có nhược điểm là khó tìm ra khe thích hợp.

 

Với bài viết trên đây Xeca.vn mong rằng bạn sẽ giúp bạn trong những chuyến đi du lịch của mình để an toàn nhất và tránh những điều bạn không mong muốn.